Politika

HALK İRADESİNE YSK DARBESİ


Önceki gün yapılan ve halkların ‘Hayır’ iradesinin net biçimde kazandığı referandum, YSK’nin ‘mühürsüz oylar’la ilgili aldığı skandal karardan sonra tümüyle hükümsüz hale geldi. 2014’te Norşîn seçimini aynı sebeple iptal eden YSK 2017’de ‘mühür’ tanımadı

Türkiye tarihinin en önemli referandumlarından biri olan 16 Nisan “tek adam” seçimi; OHAL koşulları altında mühürsüz oy pusulası oyunu, HDP müşahitlerinin sandıklardan atılması, polisin silahlı tehdidi ve binlerce seçim hilesiyle tarihe şaibeli seçim olarak geçti. Bütün bu skandallara, YSK’nin seçim sürerken aldığı karar da eklendi. YSK Başkanı Sadi Güven, AKP’li temsilcisinin “ricası” üzerine aldıklarını itiraf ederek, “Yoğun şikayetler ve AK Parti temsilcisinin müracaatı üzerine dışarıdan getirildiği kanıtlanmadıkça geçerli sayılmasına karar verildi” dedi. YSK Başkanı’nın gece vakti apar topar “Evet” kazandı demesi de şüpheleri arttırdı.

HDP: Sonuçlar şaibeli

Yüksek Seçim Kurulu (YSK), referandum sürerken “mühürsüz oyların kabul edileceği”ni açıkladı. Karar seçim sonuçlarını belirler nitelikte. Çünkü yaklaşık 2 buçuk milyon oyun mühürsüz olduğu belirtiliyor. ‘Hayır’ ile ‘Evet’ arasındaki fark ise 1 milyon civarında. Karara muhalefet partilerinden sert tepki geldi. “Mühürsüz oyların” çoğunluğunun Kürdistan’da kullanıldığı belirtilirken, HDP Sözcüsü Osman Baydemir, “Mühürsüz oy pusulalarının yüzde kaçı ‘Evet’tir, yüzde kaçı ‘Hayır’dır? Bu sorunun yanıtı dahi şaibeli durumu ortaya koyacaktır. İtirazlarımız sonuçlanıncaya kadar, referandum sonucunun kesinleşmediğini kamuoyuna açıklıyoruz” dedi. HDP Milletvekili Ertuğrul Kürkçü ise, Güven’in, “Oy pusulaları sahte değil, bunda şüphe yok” sözlerine tepki gösterdi. Kürkçü, “Oy pusulası sahte’ diyen mi oldu? Asıl sorudan kaçamazsınız. Soru şu: Yasa ‘Damgasız pusula geçersizdir’ derken siz nasıl geçerli saydınız?” diye sordu.

CHP: Seçim iptal edilmeli

CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu da, “Siz hangi gerekçeyle yapılan referandumu tartışmalı hale getiriyorsunuz? Maç yapılırken maçın ortasında kural değiştirilmez. Bunu asla kabul etmiyoruz” dedi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Tezcan ise, “Bu referandum, 2017’nin ‘sopalı seçim’i olarak tarihimizin kara sayfasında yerini alacaktır. Meşruiyet tartışmasını sona erdirecek ve milleti hukuk eksenin rahatlatacak tek bir karar vardır, seçimin YSK tarafından iptal edilmesidir” dedi. Tezcan, gerekirse önce Anayasa Mahkemesi’ne, sonra AİHM’e başvuracaklarını söyledi. CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba da, “YSK milletin iradesine açık bir darbe yapmıştır. Halkoylamasında sandığa atılan Hayır, bir hukuk darbesi ile Evet çıkarılmıştır. Milletin sandığa attığı iradesi çalınmıştır” dedi. MHP’den ihraç edilen Sinan Oğan ise, “Seçim Kanunu 98/4’e göre mühürsüz pusula ve zarflar geçersizdir. Dolayısıyla YSK’nın kararı kanuna aykırıdır” dedi.

AGİT ‘yasal değil’ dedi

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), referandum sonuçlarına ilişkin beklenen basın toplantısını düzenledi. Oylama süreci hakkında bir dizi eleştiri yapan gözlemciler, “Referandum adil koşullarda yapılmadı” dedi; YSK’nin son anda mühürsüz zarf ve pusulaları geçerli sayma kararını eleştirdi. Gözlemciler, “Referandum genel olarak standartları tutturamadı, hukuki altyapı gerçekten demokratik bir süreç için yetersizdi” ifadesini kullandı.

AGİT gözlemcileri, mühürsüz zarfların geçerli sayılmasının ‘yasayla çeliştiğini’ belirtti; bu kararla sonuçlara dair önemli bir güvencenin ortadan kaldırıldığı tespiti yapıldı. Gözlemciler 18 anayasa maddesi değişikliğinin ayrı ayrı oylanmak yerine seçmene tek bir soruyla sorulmasını da eleştirdi.

Kürdistan vurgusu

Açıklamada, Türkiye’de ‘OHAL kapsamında temel özgürlüklerin ihlal edildiği, binlerce vatandaşın olumsuz etkilendiği’ belirtilirken, geçen yıl Kürdistan’da evlerini terk etmek zorunda bırakılan seçmenlerin oy vermekte zorlandığına ve bazılarının oy veremediğine de dikkat çekildi. Açıklamada, siyasi partilerin sandık başındaki temsillerinin de adil olmadığı belirtildi.

ABD ve AB ülkeleri sonuçlar için AGİT’in raporunu beklediklerini açıklamıştı. Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nden 23 parlamenter ve görevlinin yanı sıra AGİT/DKİHB’den 40 uzun dönemli gözlemci ve 63 uzman görevli olmak üzere 26 ülkeden gözlemcinin tespitlerinin bulunduğu esas rapor daha sonra açıklanacak.

Mühürsüz oy haritası

Mühürsüz oy zarflarının kullanıldığı illerin haritası. Haritaya göre mühürsüz oylar en çok Kürdistan’da kullanıldı; Riha (Urfa), Çewlîg (Bingöl), Mûş, Mêrdîn (Mardin), Bedlîs (Bitlis), Wan ve Xarpêt (Elazığ) illerinde yoğunlaştı.

İşte o yasa maddesi

“Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun”un “Sandığın açılması ve zarfların sayımı” ile ilgili 98’inci maddesinin 4. bendi mühürsüz oyların geçersiz olduğunu açıkça belirtiyor: “Sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan, üzerinde ilçe seçim kurulu ve sandık kurulu mührü bulunmayan, tamamı yırtılmış olan, üzerinde ilçe seçim kurulu ve sandık kurulu mührü dışında herhangi bir mühür, imza, yazı, parmak izi veya herhangi bir işaret bulunan zarflar geçersiz sayılır.”

seçim_yskYSK görselinde ilk madde

YSK ayrıca referandumda oy kullanırken dikkat edilmesi gerekenlere dair dağıttığı görselin ilk maddesinde de zarfın ve birleşik oy pusulasının mühürlü olması gerektiğine dikkati çekmişti. Eğitim materyalleri ve reklamlarında da pusulanın mühürlü olması gerektiği vurgulanıyor.

Güven’in eşi Gökçek’in danışmanı mı?

“Tek adam” referandumunun tartışmalı ismi YSK Başkanı Sadi Güven hakkında önemli bir iddia ortaya atıldı. İddiaya göre Güven’in eşi AKP’li Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek’in danışmanı olduğu belirtiliyor.

Wêranşar’da 13 bin blok oy

HDP Riha (Urfa) Seçim Komisyonu Sözcüsü Rıdvan Yavuz, Wêranşar (Viranşehir) kırsalında 60 sandıkta 13 bin 67 ‘Evet’ oyuna karşılık, 58 ‘Hayır’ oyu çıktığını örnek göstererek, AKP’nin tek bir kişinin imzasıyla blok oy kullandırttığını ifade etti.

HABER MERKEZİ